News | Έφυγε από τη ζωή ο μουσικοσυνθέτης Γιάννης Μαρκόπουλος
Γιάννης Μαρκόπουλος (18 Μαρτίου 1939 – 10 Ιουνίου 2023)
Με μεγάλη θλίψη αποχαιρετούμε τον σπουδαίο μουσικοσυνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλο, ο οποίος έφυγε από τη ζωή σήμερα, 10 Ιουνίου, έπειτα από τη μάχη που έδινε τον τελευταίο χρόνο με τον καρκίνο. Στις 5 Μαΐου, ο Έλληνας καλλιτέχνης με καταβολές από την Κρήτη εισήχθη στη ΜΕΘ του Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Αλεξάνδρα», όπου και παρέμεινε διασωληνωμένος. Παρά την εγχείρηση στην οποία είχε υποβληθεί προ ημερών, τελικά κατέληξε τις απογευματινές ώρες του Σαββάτου σε ηλικία 84 ετών.
Ο Γιάννης Μαρκόπουλος γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης στις 18 Μαρτίου του 1939. Ο πατέρας του, Γιώργος Μαρκόπουλος, ήταν πρώην νομάρχης κι η μητέρα του ήταν η Ειρήνη Αεράκη. Πέρασε τα παιδικά του χρόνια στην Ιεράπετρα, τόπο καταγωγής του πατέρα του, στο ωδείο της οποίας παίρνει τα πρώτα του μουσικά μαθήματα στη θεωρία και στο βιολί. Οι πρώτες του επιδράσεις προέρχονται από την τοπική μουσική με τους γρήγορους χορούς και τα επαναλαμβανόμενα μικρά μοτίβα τους, από τη κλασική μουσική, καθώς και από τη μουσική της ευρύτερης ανατολικής Μεσογείου – και ιδιαίτερα της κοντινής Αιγύπτου.
Ο Γιάννης Μαρκόπουλος ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 50 είχε ξεκινήσει να δημοσιεύει έργα του και το 1963 βραβεύεται για την μουσική του στις “Μικρές Αφροδίτες” του Νίκου Κούνδουρου, στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Η Δικτατορία στην Ελλάδα τον ώθησε στο να πάει στο Λονδίνο, όπου εξέλιξε τις μουσικές του γνώσεις, ενώ συνέθεσε μουσική για έργα του Οδυσσέα Ελύτη και τη “Λυσιστράτη” του Αριστοφάνη. Η παραμονή του στην Αγγλία διήρκησε δύο χρόνια, μιας και το 1969 επέστρεψε στην Ελλάδα και συνέβαλε με τη μουσική του στην αποκατάσταση της Δημοκρατίας.
Η συμβολή του στη μουσική ήταν σημαντική, μιας και προώθηση το σπουδαίο εξαιρετικό ύφος του, δίνοντας βάση στην αισθητική και τη φιλοσοφική άποψη, ενώ παράλληλα θέλησε να εντείνει το αίσθημα για την “Επιστροφή στις Ρίζες”. Κατ’ αυτόν τον τρόπο δημιουργήθηκε ένα ολόκληρο κίνημα τέχνης. Λίγο αργότερα ιδρύει την ορχήστρα Παλίντονος αρμονία, που αποτελείται από όργανα συμφωνικά και ελληνικά. Το 1976 συνθέτει τη μουσική για την τηλεοπτική σειρά του ΒΒC, “Who Pays the Ferryman?” και το μουσικό θέμα φτάνει στη κορυφή των αγγλικών charts. Ο συνθέτης γίνεται διεθνώς γνωστός. Το 1977 έρχεται η κοσμική λειτουργία “Oι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι” με βάση το ποίημα του εθνικού μας ποιητή Διονυσίου Σολωμού που παρουσιάζεται την ίδια χρονιά ενώπιον 22.000 νέων σε στάδιο της Αθήνας υπό την διεύθυνση του συνθέτη. Ο Γιάννης Μαρκόπουλος με το έργο του και τη στάση του σηματοδοτεί το εξαίσιο μουσικό τοπίο της δεκαετίας του ’70.
Η δημοτικότητα την οποία απολαμβάνει η μουσική του και στο εξωτερικό εκφράζεται με πολλές μετακλήσεις για συναυλίες. Ο συνθέτης πραγματοποιεί αλλεπάλληλα ταξίδια ανά τον κόσμο. Επισκέπτεται διαδοχικά, δίνοντας συναυλίες με τα έργα του, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, τη Σουηδία, την Ολλανδία, την Ιταλία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Βέλγιο, την Αγγλία καθώς και διάφορες πόλεις της Ρωσίας και της Αυστραλίας. Το 1980 ξεκινά την προετοιμασία για το άνοιγμα ενός νέου κεφαλαίου στη μουσική του. Στον κορμό των νέων συνθέσεών του εμφανίζονται μελωδικά ξεσπάσματα στηριγμένα στην εκτεταμένη πολυτονικότητα της αρμονικής του δομής, που ενισχύονται από το πάθος μιας ανεξάντλητης ζωτικότητας.
Τον Ιανουάριο του 1981 ενώνεται και στη ζωή με την τραγουδίστρια και συνεργάτιδά του Βασιλική Λαβίνα. Γεννιέται η κόρη τους Ελένη.
Το 1994 εκδίδεται ένα από τα πιο σημαντικά του έργα, η “Λειτουργία του Ορφέα”. Παρουσιάζεται στο Palais des Beaux-Arts των Βρυξελλών αφιερωμένη στον επαναπροσδιορισμό του ανθρώπου με την φύση, εγκαινιάζοντας μια νέα σχέση κοινού και συναυλιακής παράστασης, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζεται έκθεση κεραμικής, ζωγραφικής και χειροτεχνίας, υπό την αιγίδα του Βελγικού Υπουργείου πολιτισμού με τίτλο “Από το σκοτάδι στο φως” – υπότιτλο που χρησιμοποιούσε ο συνθέτης στις ζωντανές παρουσιάσεις του Ορφέα.
