Θέατρο | Είδαμε την παράσταση «Αλεξάνδρεια» και ταξιδέψαμε σε έναν κόσμο όπου η μνήμη ανασαίνει ζωντανή στη σκηνή

Στο Θέατρο Παλλάς, η «Αλεξάνδρεια» ζωντάνεψε ως μια συγκινητική, αισθητικά ολοκληρωμένη παράσταση που ταξίδεψε το κοινό στον χρόνο.

Σύλληψη – Σκηνοθεσία: Φωκάς Ευαγγελινός
Κείμενο: Ζέτη Φίτσιου
Δραματουργική Επεξεργασία: Γιάννης Παναγόπουλος
Μουσική: Ευανθία Ρεμπούτσικα
Στίχοι: Άρης Δαβαράκης
Σκηνικό: Μανόλης Παντελιδάκης
Ενδυματολόγος: Ιωάννα Τσάμη
Video art: Παντελής Μάκκας
Σχεδιασμός φωτισμών: Γιώργος Τέλλος, Στέλλα Κάλτσου
Μουσική διδασκαλία: Πάνος Δήμας
Βοηθός σκηνοθέτη: Εύη Νάκου
Συνεργάτης σκηνογράφος: Ελίνα Δράκου

Παίζουν οι ηθοποιοί: Άννα Μάσχα, Εριέττα Μανούρη, Ιωάννης Παπαζήσης, Αλκιβιάδης Μαγγόνας, Χριστίνα Αλεξανιάν, Ελένη Καρακάση, Αλίνα Κοτσοβούλου, Δημήτρης Δεγαΐτης, Φωτεινή Παπαθεοδώρου, Λήδα Ματσάγγου, Γιώργος Ψυχογυιός, Γιάννης Στόλλας, Γιάννης Μανιός, Αλέξανδρος Σιάτρας, Δημήτρης Μαχαίρας, Χρίστος Νικολάου, Δανάη Πολίτη, Ειρήνη Βαλατσού, Άννα Λεμπεντένκο, Παναγιώτης Παντέρας, Μάγια Βασιλάκη, Νίκος Φραντζέσκος, Βασιλική Σουρρή, Ηλιάνα Ιωαννίδου

Η πρεμιέρα της «Αλεξάνδρειας» στο Θέατρο Παλλάς ήταν μια θεατρική εμπειρία που ξεπερνούσε τις συνηθισμένες προσδοκίες. Από τις πρώτες κιόλας στιγμές, με την παράσταση να ξεκινά στις 21:15 και να εκτείνεται σε 150 πυκνά λεπτά, γινόταν σαφές ότι το κοινό θα παρακολουθούσε κάτι περισσότερο από μια απλή ιστορία· θα έβλεπε μια ολόκληρη εποχή να ανασταίνεται μπροστά του. Το σκηνικό, άρτια δομημένο και εντυπωσιακά μελετημένο, είχε έναν πυρήνα που μαγνήτιζε το βλέμμα: το ξαπλωμένο άγαλμα της «Αλεξάνδρειας» σε μορφή γυναίκας. Από το σώμα του, σαν ζωντανή μνήμη που διαστέλλεται και συστέλλεται, ξεπηδούσαν κτήρια, σαν να αναδύεται η ίδια η πόλη μέσα από τις ρωγμές της Ιστορίας και της φαντασίας. Το εύρημα αυτό δεν λειτουργούσε απλώς εντυπωσιοθηρικά, αλλά ως σημειολογική γέφυρα ανάμεσα στον μύθο και την πραγματικότητα, ανάμεσα στη μνήμη και στο τώρα.

Η σκηνοθεσία του Φωκά Ευαγγελινού βασίστηκε σε αρμονικές εναλλαγές που επέτρεπαν στην αφήγηση να κυλά με απρόσμενη φυσικότητα μεταξύ δύο χρόνων: της δεκαετίας του ’60 στην Αθήνα και της δεκαετίας του ’30 στην Αλεξάνδρεια. Οι μεταβάσεις αυτές, παρότι απαιτούσαν ακρίβεια, ήταν εξαιρετικά καθαρές, σχεδόν αφοπλιστικές, δίνοντας την αίσθηση πως οι δύο πραγματικότητες υπάρχουν ταυτόχρονα στη σκηνή, σαν δύο παράλληλες εκδοχές της ίδιας ψυχής. Το πρωτότυπο κείμενο της Ζέτης Φίτσιου λειτούργησε σαν εύπλαστο υλικό που επιτρέπει στους ηθοποιούς να κινηθούν βαθιά μέσα στον κόσμο των ηρώων, φέρνοντας στην επιφάνεια συναισθήματα, διλήμματα και εσωτερικές συγκρούσεις που δεν μένουν μόνο στη δραματουργία, αλλά αντανακλούν μια ολόκληρη ιστορική περίοδο.

Στο κέντρο αυτής της ιστορίας βρίσκεται η Άννα, μια γυναίκα που διασχίζει τον χρόνο μέσα από τις μνήμες της. Η Άννα του παρόντος –στη δεκαετία του ’60– συναντά ξανά όσα κάποτε προσπάθησε να ξεχάσει: έναν νεαρό δημοσιογράφο, ένα παλιό βιβλίο που λειτουργεί σαν καταλύτης, και μια πόλη που επιστρέφει, σχεδόν “φαντασματικά”, για να τη φέρει αντιμέτωπη με τον ίδιο της τον εαυτό. Μέσα από αυτή τη σύγκρουση, η παράσταση επαναφέρει την Αλεξάνδρεια ως σταυροδρόμι πολιτισμών, αντιθέσεων και συμφερόντων – μια πόλη που δεν ήταν ποτέ ουδέτερη, αλλά πάντα φορτισμένη με επιθυμίες, διεκδικήσεις και αδιέξοδα.

Το στοιχείο αυτό αποτυπώνεται και στις ερμηνείες των ηθοποιών, οι οποίες είναι σπουδαίες, μετρημένες και γεμάτες βάθος, χωρίς ίχνος υπερβολής. Η Άννα Μάσχα, στην ώριμη εκδοχή της Άννας, αναδύεται σαν οπτασία. Με μια μαγική παρουσία που γεμίζει τη σκηνή όχι με όγκο αλλά με αύρα, κινείται σαν να γνωρίζει όλα τα μυστικά του χρόνου και ταυτόχρονα σαν να τα κουβαλά με δυσκολία. Το βλέμμα της, η κίνηση των χεριών της, ο τρόπος που φωτίζεται το πρόσωπό της στις σιωπές, συνθέτουν μια ερμηνεία διακριτική αλλά ισχυρότατη, σχεδόν αφοπλιστική. Απέναντί της, η Εριέττα Μανούρη, ως νεότερη Άννα, είναι μια αληθινή αποκάλυψη. Με εκρηκτικό ταλέντο, χωρίς φωνές και χειρονομίες εντυπωσιασμού, μεταφέρει τη φλόγα, την αθωότητα και τη ριψοκίνδυνη επιθυμία της ηρωίδας που αναζητά έναν άλλο κόσμο – έναν κόσμο που υπόσχεται λάμψη, αλλά κρύβει κινδύνους, προκαταλήψεις και βαθιά κοινωνικά στερεότυπα.

Η σχέση της Άννας με τον Αλέξανδρο, τον άντρα που σημαδεύει για πάντα την πορεία της, είναι δοσμένη με ευαισθησία και παλμό. Δεν παρουσιάζεται ως ένα απλό ερωτικό αφήγημα, αλλά ως αντανάκλαση των ταξικών, πολιτικών και ηθικών διλημμάτων που χαρακτήριζαν την Αλεξάνδρεια της εποχής. Είναι ένας έρωτας παθιασμένος, μα ταυτόχρονα περικυκλωμένος από φόβο και συνθήκες που υπερβαίνουν τα πρόσωπα. Το ίδιο το περιβάλλον –με τις κοινωνικές διακρίσεις, τα υπόγεια πολιτικά παιχνίδια και τις εύθραυστες ισορροπίες ανάμεσα σε Έλληνες, Άγγλους, Γάλλους, Άραβες και Εβραίους– λειτουργεί σαν ζωντανή δραματουργική δύναμη, όχι σαν φόντο. Η παράσταση το αξιοποιεί αυτό με σοφία, φωτίζοντας ταυτόχρονα τη μεγάλη Ιστορία και την προσωπική ιστορία της Άννας σαν δύο αχώριστα νήματα.

Η σκηνογραφική προσέγγιση συμβάλλει αποφασιστικά στην επιτυχία της παράστασης. Το τεράστιο άγαλμα-πόλη, οι φωτισμοί που αλλάζουν διακριτικά τον συναισθηματικό τόνο κάθε σκηνής, οι προσεγμένες ενδυματολογικές επιλογές που μετακινούν τον θεατή μέσα στον χρόνο χωρίς κραυγαλέες αποδείξεις, δημιουργούν μια ατμόσφαιρα που νιώθεις παρά βλέπεις. Δεν υπάρχουν περιττές υπερβολές· μόνο ένα σύνολο που χτίζει με συνέπεια έναν ολόκληρο κόσμο.

Ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της «Αλεξάνδρειας» είναι ότι καταφέρνει να αναδείξει το μεγάλο ιστορικό και πολιτισμικό πλαίσιο χωρίς να χάνει την ανθρώπινη πυρήνα της. Η Άννα δεν είναι απλώς μια ηρωίδα που έζησε σε μια ταραγμένη εποχή· είναι μια γυναίκα που βρέθηκε στο κέντρο μιας μεγάλης καμπής της ζωής της, όπου ο έρωτας, η μοίρα και η Ιστορία συγκρούονται ανελέητα. Η παράσταση αποτυπώνει με λεπτότητα αυτή τη συναισθηματική διαδρομή, αφήνοντας τον θεατή να βιώσει τόσο την προσωπική της τραγωδία όσο και τη συλλογική μνήμη μιας εποχής που σημάδεψε ολόκληρο τον κόσμο.

Η «Αλεξάνδρεια» στο Θέατρο Παλλάς δεν είναι μια απλή θεατρική παραγωγή· είναι μια πολυδιάστατη εμπειρία που συνδυάζει αισθητική αρτιότητα, ιστορική ουσία και συναισθηματικό βάθος. Με τον Φωκά Ευαγγελινό να καθοδηγεί μια ομάδα υψηλού επιπέδου και με δύο συγκλονιστικές ερμηνείες στο επίκεντρο, η παράσταση δεν αφηγείται απλώς μια ιστορία· ανασταίνει έναν ολόκληρο κόσμο. Και αυτός ο κόσμος, με τη μαγεία, τις αντιθέσεις και τις πληγές του, μένει μαζί σου πολύ μετά το τελευταίο χειροκρότημα.